Serwis Informacyjny Gminy Szumowo

 

Szumowo, wieś o pierwotnej nazwie Somowa Góra, Somowo. Położona na południowych krańcach Czerwonego Boru. Wzmiankowana w annałach już w 1239r. Nastepna wzmianka pochodzi po ponownym osadzeniu w 1417r., kiedy wieś kupił Wincenty z Głębocza, uzyskując w 1432r. nadanie prawa niemieckiego na 30 włók. Szumowo stało się siedzibą jego potomków, Szumowskich herbu Lubicz. Następnie przeszło w posiadanie innych właścicieli. Układ wsi, to wielodrożnica rozwinięta z ulicówki i czytelnego założenia prostokątnego rynku. We wsi znajduje się kilka zabytkowych drewnianych domów, niektóre są ustawione szczytem do drogi.

Szumowo szczyci się drewnianą synagogą, pochodzącą z około 1933r. przeniesioną tu w 1946r. ze Śniadowa. W 1768r. w Śniadowie, w pobliżu rynku, została pobudowana przez Żydów pierwsza drewniana bożnica, która spłonęła podczas pierwszej wojny światowej. Druga "szumowska" jest dziełem Jana Wojsa, cieśli ze wsi Duchny Młode. W 1942r. śniadowscy Żydzi zostali przez Niemców wymordowani. Synagogę przekształcono w magazyn zbożowy. Po wojnie śniadowska gmina jomidia do spraw opuszczonego mienia sprzedała bożnicę szumowskiemu proboszczowi i tym sposobem budowla trafiła na nowe miejsce w Szumowie. Dzisiaj, zachowana w dobrym stanie, pełni rolę domu parafialnego. Przed drugą wojną światową Szumowo miało swoją drewnianą bożnicę. W latach czterdziestych kupili ją gospodarze ze wsi Srebrna. Rozebrali ją i wykorzystali budulec do budowli budynków gospodarczych. Tak ginęły zabytki architektury drewnianej. Bożnica szumowska jest jedyną z tych, które ocalały, a właśnie z drewnianych synagog słynęły nasze strony.

Obszar Gminy Szumowo jest naznaczony toczącymi się tu walkami podczas powstania listopadowego, styczniowego oraz drugiej wojny światowej. Na cmentarzu w Szumowie znajduje się pomnik żołnierzy, którzy polegli w 1920 i 1939 roku. W 2010 r. gmina Szumowo wraz z Wojewodą Podlaskim oraz Radą Pamięci walk i Męczeństwa Narodu Polskiego przeprowadziła remont generalny pomnika. Przed plebanią w Szumowie umieszczono tablice upamiętniające śmierć księży zastrzelonych przez gestapo, a w okolicznym lesie znajduje się Miejsce Pamięci Narodowej – pomnik poświęcony pamięci zbiorowego mordu dokonanego przez hitlerowców na ludności żydowskiej. W Łętownicy wystawiono pomnik żołnierzom, którzy zginęli w 1939 roku. W Srebrnej znajduje się pomnik poświęcony tym, którzy polegli w walce o wyzwolenie społeczne i narodowe. W Paproci Dużej znajduje się kopiec, w którym są pochowani polscy żołnierze polegli w wojnie polsko-bolszewickiej z 1920 r.

Zabytki, które warto jeszcze zobaczyć to kościół klasycystyczny w Szumowie zbudowany w latach 1866-67 a następnie rozbudowany w 1980r. Jednonawowy, orientowany, neobarokowy z boczną barokową wieżą i prostym, kwadratowym portykiem oraz wierną rekonstrukcję kościoła ewangelickiego w Paproci Dużej, w którym ślub wziął Marszałek Józef Piłsudski z Marią z Koplewskich Juszkiewiczową.